Studium przypadku

Studium przypadku to powieść znakomicie udająca literaturę faktu. Pamiętnik młodej kobiety oraz biografia niesławnego brytyjskiego psychoterapeuty podparte przedmową sugerują, że mamy do czynienia z prawdziwą historią. Nic bardziej mylnego. Zapiski głównej bohaterki, która udaje pacjentkę, wcielając się w tym celu w wykreowaną przez siebie Rebekę, w połączeniu z biografią fikcyjnego psychiatry, który nawet nie był psychiatrą, dają fantastyczne (sic) spiętrzenie fikcji udającej prawdę. Co więcej, wszystko jest świetnie osadzone w epoce (lata 60-te ubiegłego stulecia), cytuje się autentycznych naukowców i autentyczne publikacje, a sugestie Burneta, że wynurzenia kobiety nie są do końca wiarygodne, tym bardziej uwiarygodniają jego samego.

O ile pod względem formalnym, książka jest majstersztykiem, to z treścią jest już gorzej. Owszem, postać pacjentki jest równie fascynująca, co niepokojąca, opis środowiska psychiatrycznego w dobie kontrkultury stanowi dobre uzupełnienie głównej fabuły, warto też poczytać o maskach oraz alter ego, niemniej lekturę skończyłam rozczarowana, z pytaniem: czemu to wszystko miało służyć? Wydmuszka i tyle. Po ponad czterech miesiącach myślę już nieco inaczej, tak czy owak, traktuję Studium przypadku głównie jako wyrafinowaną i dowcipną grę z czytelnikiem, który nieustannie musi decydować, co jest prawdą, a co fikcją. Czytałam bez bólu, cieszyły mnie odniesienia literackie (Nabokov, Poe, Bronte, itp.), ale oczekiwałam czegoś więcej.

____________________________________________________________________

Graeme Macrae Burnet, Studium przypadku; przełożył Łukasz Witczak, Wyd. Czarne 2025