Ciała niebieskie są jak mozaika, w której każdy element jest sam w sobie jest atrakcyjny, ale dopiero połączenie go z dziesiątkami, setkami innych daje pełny obraz, który dla lepszej oceny warto oglądać z pewnego dystansu. U Jokhy Alharthi tak właśnie jest – ciąg epizodów, podanych pozornie bez żadnego porządku i chronologii, ostatecznie układa się w nietuzinkową opowieść o kilku rodzinach, a pośrednio o samym Omanie.
W tej barwnej historii o mieszkańcach małej wioski odnajdziemy to, z czym kolarzy się literatura arabska: namiętność i okrucieństwo, egzotyczne smaki i zapachy, zaklęcia i talizmany, oraz last but not least poezję. Autorka opowiada głównie o czasach najnowszych, czyli okresie szybkiej modernizacji kraju, która owszem, ma ogromny wpływ na życie bohaterów, jednak od początku do końca pozostaje dalekim tłem. Dość powiedzieć, że w treści nie pada słowo „ropa”, o wojnach w regionie też się niczego nie dowiemy.
W Ciałach niebieskich istotne jest bowiem to, co w Omanie pozostaje ukryte – za murami domostwa, czasem za milczeniem. Dzieje się tu dużo, ponieważ relacje na ogół zbudowane są na nierówności i przymusie. Ale uwaga, europejskie wyobrażenia o uciemiężonych arabskich kobietach szybko okażą się iluzją. Bywa, że niewolnice mają więcej swobody niż ich panie, a mężczyźni mniej poważania niż ich żony. Wyemancypowane dziewczyny niekoniecznie będą szczęśliwsze od swoich babek, zresztą romantyczna miłość zostanie przez niektórych uznana za przereklamowaną.
Książka omańskiej pisarki jest niejednoznaczna i wielopłaszczyznowa, tropów literackich starczyłoby na kilka pogłębionych lektur. Spośród ważniejszych są to patriarchat, małżeństwo, tradycja, szeroko pojęta wolność, można też skupić się na symbolach lub kulinariach, bądź losach konkretnej postaci, co ze względu na styl narracji jest pewnym wyzwaniem. Trudno mi oddać bogactwo tej znakomitej pozycji, gorąco zachęcam do czytania.
_______________________________________________________________________
Jokha Alharthi, Ciała niebieskie, przeł. Hanna Jankowska, Wyd. ArtRage, Warszawa 2024
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz